Ikalawang Markahan - Modyul 5 Pagkilala Sa Sariling Emosyon

7m ago
796 Views
100 Downloads
1.17 MB
16 Pages
Last View : Today
Last Download : 2d ago
Upload by : Halle Mcleod
Share:
Transcription

Republic of the PhilippinesDepartment of EducationRegional Office IX, Zamboanga Peninsula8Zest for ProgressZ Peal ofartnershipEdukasyon sa PagpapakataoIkalawang Markahan - Modyul 5:Pagkilala sa Sariling EmosyonPangalan ng Mag-aaral:Baitang at Seksyon:Paaralan:0

ALAMINNaranasan mo na bang tumalon dahil sa isang magandang balita? Omaiyak dahil sa larawan ng isang batang may kanser? Omakapagpasalamat dahil sa galak? Ikaw, na sa sobrang kaba ay hindi monasagot ang mga tanong ng iyong guro? Ito ay iilan lamang sa mgapagkakataon na nagpapakita ng paraan ng pagpapahayag ng emosyon.Ikaw, napamahalaan mo na ba nang maayos ang iyong emosyon? Kunghindi, ano ang idinulot nito sa iyo at sa iyong pakikipagkapwa? Paano momapamamahalaan nang wasto ang iyong emosyon upang mapagbuti mo angiyong ugnayan sa kapwa?Sa pamamagitan ng modyul na iyo, inaasahan na makamit ng mgakabataang tulad mo ang malalim na pag-unawa sa emosyon at angkahalagahan ng pagtataglay ng mga birtud upang mapamahalaan ito nangwasto tungo sa mapanagutang pakikipagkapwa.Nahihinuha na:a. Natutukoy ang magiging epekto sa kilos at pagpapasiya ng wasto athindi wastong pamamahala ng pangunahing emosyon (EsP8PIIe7.1)b. Nasusuri kung paano naiimpluwensyahan ng isang emosyon angpagpapasiya sa isang sitwasyon na may krisis, suliranin o pagkalito(EsP8PIIe7.2)BALIKANSa mga nakaraang modyul, natuklasan mo ang iba’t ibangpamamaraan ng pakikipagkapwa tungo sa pagpapaunlad ng iyong pagkataoat pagtamo ng isang mapayapang lipunan. Sa pagkakataong ito, paguusapan naman natin ang mga paraan upang mapanatili natingmapayapang lipunan. Sa pagkakataong ito, pag-uusapan naman natin angmga paraan upang mapanatili nating mapayapa angating ugnayan sa sariliat sa kapwa tungo sa makabuluhang pakikipagkapwa.1

TUKLASINGawain 1:Panuto:1. Ang bawat tao ay may iba’t ibang sitwasyong hinaharap. May sarili rinsiyang paraan kung paano niya ito haharapin at kung ano angemosyong ipakikita. Tukuyin mo ang emosyon na angkop, sa bawatsitwasyon. Piliin ang sagot mula sa kahon sa ibaba. Isulat sa iyongkuwaderno ang iyong mga sagot.Mga PahayagEmosyon1. Naku! Hindi pa ako tapos saaking proyekto. Ipapasa na itobukas.2. Ano ang gumugulo sa isip mo?May maitutulong ba ako?3.Tiyak na matutuwa si Nanay!Matataas ang marka ko!4. Naniniwala ako na kayang-kayamong mapanalunan ang premyosa sinalihan mong paligsahan.5. Huwag ka ngang maingay!Nakikita mong may ginagawa ako.6. Malapit nang umuwi si Tatay.Anokayaangkaniyangpasalubong?7. Sobrang trapik naman ditto!Hindi na ako makakahabol saaking klase.8. Mother’s Day na sa Linggo.Sorpresahin natin si Nanay.9.Naku! Nandyan na naman anglagging nanunuksosaakin.Huwag ninyo akong ituturo sakaniya.10. Akala mo naman kung sinoka! Huwag ka ngang mayabang!2

Mga Pangunahing uhiPagkagalitPagkagalakPag-iwasKawalan ng pag-asaPag-asaPughatiSURIINAng EmosyonAng buhay ay punong-puno ng makukulay na karanasan atpakikipag-ugnayan na nagbibigay-sigla at kahulugan dito. Mula sa mgakaranasang ito ay napukaw ang iba’t ibang emosyon at damdamin. Sapilosopiya ni Scheler (Dy, 2007) ang damdamin ang pinakamahalaganglarangan ng pag-iral ng tao. Ang aspektong emosyonal ng tao, katulad ngpagdamdam, paggusto, pagmamahal, at pagkapoot ay hindi nababatay sakatwiran o anupaman. Ang damdamin, ibig sabihin, kagyat na maykaugnayan ito sa mga obhetong tinatawag na mga pagpapahalaga. Kagyatna ibinibigay ang mga pagpapahalaga sa atin sa mismong pagkilos napaggusto, ng pinakapangunahing kilos ng pagmamahal at pagkapoot, atsamakatuwid hindi na nangangailangan ang mga ito ng isang kaisipangnamamagitan sa kanila. Nadarama muna ang mga pagpapahalaga bagonahuhusgahan ang mga ito.Hindi basta-bastang nakokontrol o napamamahalaan ang mgadamdamin; di tuluyan ang pagkontrol o pamamahala sa mga ito, sapamamagitan ng pagkontrol ng kanilang mga sanhi o epekto(pagsasakatawan, kilos). Sang-ayon sa lohiko ng damdamin ni Pascal,isinasalarawan ni Scheler ang kaayusan at magkakaibang antas ng buhayng damdamin ng tao.May apat na uri ng damdamin:1. Pandama (sensory feelings). Ito ay tumutukoy sa limang karamdamangpisikal o mga panlabas na pandama na nakapagdudulot ng panandaliangkasiyahan o paghihirap sa tao. Halimbawa ng mga ito ay pagkagutom,pagkauhaw, kalasingan, halimuyak, panlasa, kiliti, kasiyahan, at sakit. Sa3

katotohanan, ang kasiya-siya ay higit na naiibigan. Ang ilan ay hinaharapang hindi kasiya-siya bilang pagsasakripisyo tungo sa pagtatamo ng masmataas na halaga.2. Kalagayan ng damdamin (feeling state). Ito ay may kinalaman sakasalukuyang kalagayan na nararamdaman ng tao. Halimbawa nito aykasiglahan,katamlayan, may gana, walang gana.3. Sikikong damdamin (physical feelings). Ang pagtugon ng tao sa mgabagay sa kaniyang paligid ay naiimpluwensiyahan ng kasalukuyangkalagayan ng kaniyang damdamin. Dahil ang tao ay may likas nakagalingan o kahusayan, at may pagpapahalaga sa mabuti, ang kaniyangdagliang tugon ay maaaring mapagbago ng kaniyang kalooban at pag-iisiptungo sa psotibong panlipunang pakikipag-ugnayan. Ilan lamang sa mgahalimbawa nito ay sobrang tuwa, kaligayahan, kalungkutan, kasiyahan,pagdamay, mapagmahal, poot.4.Ispiritwal na damdamin (spiritual feelings). Ayon kay Dr. Manuel B. DyJr., ang ispiritwal na damdamin ay nakatauon sa paghubog ngpagpapahalaga sa kabanalan tulad ng pag-asa at pananampalatayaPAGYAMANINGawain 2:Panuto:1. Gunitain ang mga sitwasyon sa sariling buhay na nagging dahilanng iba’t ibang emosyon na iyong nararamdaman. Isulat ang bawatsitwasyon sa loob ng kahong katapat ng bawat emosyon.2. Sa kanan ng sitwasyon isulat ang epekto nito sa iyong kilos.3. Maaaring gawing gabay ang sumusunod na tanong sa pagsagot saGawain.a. Anong mahalagang pangyayari o sitwasyon sa iyong buhay angnagging dahilan upang maramdaman ang mga pangunahingemosyon?4. Gawing gabay ang format sa ibaba. Isulat ang iyong sagot sa iyongkuwaderno.4

Halimbawa:Sitwasyon sa sarilingbuhay na naggingdahilan ng emosyonEpekto ng emosyonsa iyong kilos OSYONPinagluluto akoni Nanay PagkamuhiPag-iwasPighatiKawalan ng PagasaPagkatakotPagkagalit5Magpapasalamat kay Nanay namay ngiti

Panuto:Pang-indibidwal na Gawain:1. Suriin ang bawat aytem at tukuyin kung kalimitan, paminsanminsan, o bihira mong nararamdaman o nagagawa ang mga ito.2. Lagyan ng tsek ang angkop na kolum. Gawing gabay ang halimbawasa unang bilang. Isulat ang iyong sagot sa iyong kuwaderno.Talaan ng damdamin at kilosKalimitan PaminsanBihira lamangminsan1. Nakatuon ang aking buong atensyon sa taong kausap.2. Ako ay hindi nababahala sanegatibong emosyongnararamdaman ng iba.3.Madali kong maramdamanna may bumabagabag sa akingkapwa o mahal sa buhay.4. Hindi ako nababahala satuwing nakararamdam ako ngkalungkutan, kagalakan, galitat takot.5.Binibigyan ko ng atensiyonang aking nararamdamantuwing ako ay gumagawa ngpasiya.6.Madali kong maipahayag angaking damdamin sa iba.Iskor3. Bilangin ang iyong mga sagot sa bawat kolum at tukuyin kung alingkolum ang may pinakamaraming tsek, ang pangalawangpinakamarami, at alin ang pinakamababa. Ibahagi ang resulta.4. Matapos malaman ang resulta sa gawaing ito ay sagutin angsumusunod na tanong:a. Ano ang iyong natuklasan pagkatapos mong nalaman ang resultang iyong pagsusuring ginawa?b. Paano makatutulong ang resulta ng iyong ginawang pagsusuri sapamamahala mo sa iyong emosyon?c. Ano ang epekto sa iyong ugnayan sa iyong kapwa kung bihira molamang ginagawa ang karamihan ang mga nasa talaan?d. Kung mapamamahalaan mo nang wasto ang iyong emosyon, anoang kabutihang dulot nito sa iyo at sa iyong pakikipagkapwISAISIP6

Panuto:1. Gunitain ang hindi malilimutang karanasan at damdamin. Magbigay ngtatlong magkakaibang karanasan na nagdulot ng iba’t ibang emosyon.2. Sa unang hanay, isulat ang karanasan (maikling paglalarawan lamang).3. Isulat sa ikalawang hanay ang hindi malimutang emosyon.4. Isulat sa ikatlong hanay ang iyong ginawa dahil sa hindi malilimutangemosyon.5. Sa ikaapat na hanay, isulat kung bakit mo ginawa ang nasa ikatlonghanay.6. Isulat sa ikalimang hanay ang iyong natutuhan mula sa pangyayari.7. Maging matapat at makatotohanan sa iyong mga sagot.8. Isulat ang iyong sagot sa iyong kuwaderno.KaranasanHalimbawa:Nasira angdamit nahiniram sakapatid1.HindimalimutangEmosyonPag-aalala dUpanghindimagalitangkapatidMgapagkatuto sapangyayariMagigingmaingat samgahinihiram nagamit23.Sagutin ang sumusunod na tanong.a. Bakit hindi makalimutan ang mga damdaming iyong tinukoy?b. Paano mo nabigyan ng solusyon ang mga negatibong damdamin?c. Papaano naiimpluwensiyahan ng iyong emosyon ang iyong mga kilosat pagpapasiya?d. Nakabubuti ba ito sa iyong ugnayan sa sarili at sa iyong kapwa?Ipaliwanag.7

e. Anu-anong mga birtud at pagpapahalaga ang dapat na isaalang-alangsa tuwing nararamdaman ang mga ganitong emosyon upang hindi namagdulot nang pagkasira ng iyong relasyon sa iyong kapwa.ISAGAWAIsabuhay Mo!Panuto:Basahin ang bawat sitwasyon sa loob ng speech balloon. Isaisip na sainyo nangyayari ang sitwasyon. Bigyan ang bawat isa ng gampanin samgiging pag-uusap. Buuin ang usapan sa pamamagitan ng pagsagot samga pahayag upang maipakita ang iyong magiging damdamin kungmaharap ka sa ganitong sitwasyon. Gawing gabay ang unang bilang.Isulat ang iyong sagot sa iyong kuwaderno. Matapos na sa masagutan,ibabahagi ang mga sinulat sa speech balloon sa klase.123Hindi po totoo iyon, Ma’am.Nag-aaral po ako nang maigi.Maaari kop o bang malamankung sino ang nagsabi?Isinumbong ka ng iyongkamag-aral na kaya kalang daw nakakuha ngmataas na puntos sapagsusulit ay dahil nakitaka niyang nangongopya saiyong katabi! Sambit niGng. Reyes.Totoo po angsinasabi niya. Hindipo siya nangopya.Huwag ka sanangmabibigla. Ano mgamagulang mo aynaaksidente at sila aynasa ospital ngayon!Binabati kita! Ikawang napili sa inyongpangkat upangmagsanay at magingisa sa mga peercounselors.8

4Huling-huli kita sa akto.Nakita talaga kita nakinukuha mo angpitaka ng kaklase natinsa kaniyang bag.Huwag kangmagkakaila!TAYAHINPanuto: Basahin at unawain ang bawat pangungusap. Piliin angpinakaangkop na sagot at isulat ang titik sa iyong sagutang papel.1. Nalilito si Roel kung anong kurso ang kukunin niya sa kolehiyo bagama’tnakapasa siya sa pagsusulit para sa iba’t ibang kurso. Sa ganitongpagkakataon, ano ang pinakamainam niyang gawin upang mapili niya angangkop na kurso para sa kaniya?A. magtanong at humingi ng payo sa mga nakatatandaB. pumili alinman sa mga kurso dahil naipasa naman niya angpagsusulitC. huwag munang mag-aral sa kolehiyo upang makapaglaan ngmahabang panahon sa pag-iisipD. pag-isipan at pag-aralang mabuti ang desisyon na gagawin upanghindi magsisi sa huli9

2. Nagalit ka sa iyong kaibigan dahil nalaman mo na nililigawan niya angiyong kasintahan. Pakiramdam mo ikaw ay nainsulto sa kaniyang ginawa.Isang araw nakasalubong mo sila na masayang magkasama. Pinigilan moang iyong sarili upang kausapin sila. Umiwas ka na muna dahil sa iyongpalagay ay hindi angkop ang oras na iyon para sa pag-uusap dahil matindipa rin ang iyong galit sa kaibigan mo.Ano ang kabutihang idudulot ng ginawang pagtitimpi (temperance)A. nakaiiwas sa pananakit sa sarili at sa kapwaB. napatutunayan ang kabutihan ng sarili sa ibaC. nahaharap ang matinding pagsubok sa buhayD. nakaiiwas sa pag-iisip ng solusyon sa suliranin3. Sa tuwing tayo ay nakararanas ng krisis sa buhay dala ng negatibongemosyon malahaga na tayo ay magrelax. Alin sa sumusunod ang hindimagandang paraan ngpagre-relax?A. paglakad-lakad sa parkeB. paninigarilyoC. pagbabakasyonD. panonood ng sine4. Ito ay kagyat na tugon o reaksyon ng tao sa mga bagay na kaniyangnakita, naramdaman, naamoy, nalasahan, at narinig na binibigyan nginterpretasyon ng kaniyang pag-iisip.A. KilosB. MoodC. emosyonD. desisyon5. Gabi na nang makauwi si Ana mula sa praktis nila para sa gagawingpagtatanghal sa paaralan. Habang siya ay naglalakad sa madilim nakalsada nakarinig siya ng kaluskos sa kung saan. Siya ay nagulat atnakaramdam ng takot. Tinalasan ni Ana ang kaniyang pandinig at binilisanang kaniyang paglalakad upang mas madali siyang makarating sa kanilangbahay. Ano ang idudulot nito sakaling maranasan niya muli ang ganitongsitwasyon?A.B.C.D.makapag-iingat si Anamapoprotektahan na ni Ana ang sarilihindi na muling dadaan si Ana sa madidilim na kalsadamakaiiwas sa mga nakatatakot na sitwasyong maaaring maranasanmuli10

6. Pangarap ni Joey na maging katulad ang kaniyang hinahangaang guro.Ngunit sinasabi ng kaniyang magulang kung siya ay magiging Accountantay madali siyang aasenso gaya ng kaniyang pinsan na ngayon ay nasa ibangbansa. Malungkot si Joey sa di pagsang-ayon ng kaniyang magulang sa naisniya. Ngayon na siya ay nasa unang taon sa kolehiyo sa kursongAccountancy nakita niya na angkop ang kaniyang kakayahan sa kursongito. Komportable siya sa kaniyang mga ginagawa. Ano ang nakapagbabagosa kalagayan ng kaniyang emosyon?A. angB. angC. angD. angkaniyang moodnaparaming nararamdamanmga pagsubok na naranasandikta ng kaniyang isip7. Ito ay nagbibigay palatandaan sa ibangnararamdamanA. ang ating mga opinionB. ang ating mga kilos o galawC. ang ating ugnayan sa kapwaD. ang mabilis na pagtibok n gating pusotaongtunaymong8. Nasaktan mo ang iyong kapatid dahil ginamit niya ang iyong bag nawalang paalam. Ano ang idinulot ng iyong kilos?A. nailabas mo ang iyong sama ng loobB. hindi na niya inulit ang kaniyang ginawaC. gumaan ang iyong loob dahil ikaw ay nakagantiD. nagkaroon ng suliranin sa ugnayan sa iyong kapatid9. Paano ka makakaiwas sa pananakit ng taong dahilan ng iyong galit?A. suntukin na lamang ang paderB. kumain ng mga paboritong pagkainC. huwag na lamang siyang kausapin muliD. isipin na lamang na may taong nakasakit ng damdamin ng iba10. Kinausap ng kaniyang guro si Hilda na kailangan niyang dagdagan paang kaniyang pagsisikap upang makakuha ng mataas na marka sa susunodna markahan. Ito ay dahil naging kasiya-siya ang kaniyang grado sanakaraan. Nag-aalala ng lubos si Hilda dahil baka hindi siya makapasa. Saganitong pagkakataon, anong pagpapahalaga ang dapat patibayin upangmapagtagumpayan ang pagsubok na ito?A. sumuko at umulit na lamang sa susunod na taonB. tanggapin na lamang na sadyang may pangyayaring gaya nitoC. magkaroon ng katatagan ng loob at maniwala na kakayanin niya ito11

D. humingi ng paumanhin sa guro sa naging pagkukulang sa klase11.Ang maituturing na emosyon na nakasisiyaA. Pag-iwasC. PagdadalamhatiB. Pag-asaD. Pagkatakot12.Isa sa mga kilos na nagpapakita ng pagmamahal.A. Ang pagsunod s autos ng magulangB. Ang pagsinungaling sa tunay na damdamin sa crush.C. Ang pagtulong sa kapwa kung may mga pangyayari o kalamidadpara makilala ng mga taoD. Ang pagdadala ng school supplies na mula sa opisina para sa mgaanak13.Alin sa mga sumusunod ang hindi kahulugan ng emosyon?A. Ito ay isa sa mga paraan upang mapanatili na mapayapa angugnayan sa sarili at sa kapwa tungo sa makabuluhangpakikipagkapwaB. Ito ay ang mga pananaw natin sa buhay batay sa desisyon ng atingpag-iisipC. Ito ay interpretasyon ng pag-iisip ng tao sa mga bagay na kaniyangnakita.D. Wala sa nabanggit14. Ang mga sumsunod ay mga pangunahing emosyon maliban sa:A. PagmamahalC. PagkatuwaB. PagkagalitD. Pagkamasinop15.Ito ay ang reaksiyon ng tao sa mga bagay na kaniyang nakita,naramdaman at narinig na binibigyan ng interpretasyon ng kaniyang pagiisip.A. KilosC. EmosyonB. MoodD. Desisyon12

SUSI SA PAGWAWASTOTayahin1. D2. A3. B4. C5. D6. B7. D8. A9. D10.C11.C12.A13.B14.D15.CSanggunian: Kagawaran ng Edukasyon, Edukasyon sa Pagpapakatao 8 Modyulpara sa Mag-aaral, DepEd-BLR, Unang Edisyon 2013, pp 166-18013

Bumuo sa Pagsusulat ng ModyulManunulat:Nulma HalanSST-I, Basilan NHS, Isabela City DivisionEditor:Aimee A. Torrevillas, SST-IIITagasuri:Tagaguhit:Tagalapat:Tagapamahala: Julieto H. Fernandez, OIC-SDSMaria Laarni T. Villanueva, OIC-ASDSEduardo G. Gulang, SGOD ChiefHenry R. Tura, CID ChiefElsa A. Usman, LR SupervisorVioleta M. Sta. Elena, ADM Module Coordinator14

Region IX: Zamboanga Peninsula Hymn – Our Eden LandHere the trees and flowers bloomHere the breezes gently Blow,Here the birds sing Merrily,The liberty forever Stays,Gallant men And Ladies fairLinger with love and careGolden beams of sunrise and sunsetAre visions you’ll never forgetOh! That’s Region IXHereHereHereWithHardworking people Abound,Every valleys and DaleZamboangueños, Tagalogs, Bicolanos,thethethetheBadjaos roam the seasSamals live in peaceTausogs thrive so freeYakans in unityCebuanos, Ilocanos, Subanons, Boholanos, Ilongos,All of them are proud and trueRegion IX our Eden LandRegion IXOur.Eden.Land.My Final FarewellFarewell, dear Fatherland, clime of the sun caress'dPearl of the Orient seas, our Eden lost!,Gladly now I go to give thee this faded life's best,And were it brighter, fresher, or more blestStill would I give it thee, nor count the cost.Let the sun draw the vapors up to the sky,And heavenward in purity bear my tardy protestLet some kind soul o 'er my untimely fate sigh,And in the still evening a prayer be lifted on highFrom thee, 0 my country, that in God I may rest.On the field of battle, 'mid the frenzy of fight,Others have given their lives, without doubt or heed;The place matters not-cypress or laurel or lily white,Scaffold or open plain, combat or martyrdom's plight,T is ever the same, to serve our home and country's need.Pray for all those that hapless have died,For all who have suffered the unmeasur'd pain;For our mothers that bitterly their woes have cried,For widows and orphans, for captives by torture triedAnd then for thyself that redemption thou mayst gainI die just when I see the dawn break,Through the gloom of night, to herald the day;And if color is lacking my blood thou shalt take,Pour'd out at need for thy dear sakeTo dye with its crimson the waking ray.And whe n the d ark nig ht wr ap s the gr ave y ar d ar oundWith only the d e ad in the ir v ig il to s e eB re ak not m y re p os e or the m ys tery p r of oundAnd pe rc hanc e thou m ays t he ar a s ad hym n re s ound' T is I, O my c ountry, r aising a s ong unto the e .My dreams, when life first opened to me,My dreams, when the hopes of youth beat high,Were to see thy lov'd face, O gem of the Orient seaFrom gloom and grief, from care and sorrow free;No blush on thy brow, no tear in thine eye.And ev e n my g rav e is r em em be re d no m oreUnm ark 'd by ne ve r a c r os s nor a stoneLe t the plow s we ep thr oug h it, the sp ade tur n it o' erThat m y as hes m ay c arp e t e ar thly f loor,B ef ore into nothing nes s at las t the y are b lown.Dream of my life, my living and burning desire,All hail ! cries the soul that is now to take flight;All hail ! And sweet it is for thee to expire ;To die for thy sake, that thou mayst aspire;And sleep in thy bosom eternity's long night.The n will ob liv ion br ing to me no c ar eAs ove r thy v ale s and p lains I s we e p;Thr ob b ing and c le anse d in thy s p ace and airWith c olor and lig ht, with s ong and lame nt I f are ,Ev e r re p e ating the f aith that I k ee p .If over my grave some day thou seest grow,In the grassy sod, a humble flower,Draw it to thy lips and kiss my soul so,While I may feel on my brow in the cold tomb belowThe touch of thy tenderness, thy breath's warm power.M y F athe rland ad or' d, that s ad ne ss to my sor r ow le nd sB e lov ed F ilip inas, he ar now m y las t g ood -b y!I g ive the e all: p are nts and k indr ed and f r iend sF or I g o wher e no s lav e be f or e the op pr es s or b e nds ,Whe r e f aith c an ne ve r kill, and God r e ig ns e ' er on hig h!Let the moon beam over me soft and serene,Let the dawn shed over me its radiant flashes,Let the wind with sad lament over me keen ;And if on my cross a bird should be seen,Let it trill there its hymn of peace to my ashes.F are well to y ou all, f r om m y s oul tor n away,F rie nds of m y c hild hood in the home disp

Ikalawang Markahan - Modyul 5: Pagkilala sa Sariling Emosyon Z est for P rogress Z eal of P artnership 8 . 5. Sa ikaapat na hanay, isulat kung bakit mo ginawa ang nasa ikatlong hanay. 6. Isulat sa ikalimang hanay ang iyong natutuhan mula sa pangyayari. 7. Maging matapat at